دسته: روابط عاطفی و جنسی مادر مجرد

درد مشترک ما

 «روابط عاطفی و جنسی مادر مجرد، آسیب یا امنیت؟»

بامداد

تعدادی از ما زنان مانند کوهی هستیم که طوفان‌ها دیده و نلرزیده. اگرچه موهایمان نه در آسیاب که در اثر خشم طوفان سهمگین زندگی سفید شده، اما رو سفید از چنگ این طوفان‌ها نجات یافتیم. بله من نیز جزو این زنان هستم. ترس از طلاق و رفتن به خانه پدرآن هم دست خالی یعنی بدون فرزندان، ترس از سرزنش مردم، ترس از تمسخر بدخواهان، ترس از تنهایی و … دست در دست هم دادند تا صبر پیشه کنم. به چشم خود دختر فلانی را دیدم که طلاق گرفته و به خانه پدر برگشته است. چه‌ها کشید. شوهر سابق بچه‌ها را برداشت و به بهانه ماموریت به شهری دوردست منتقل شد و او سال‌ها در حسرت دیدار دلبندانش سوخت. طفلک با دیدن بچه‌های هم سن و سال با بچه‌های خودش خون به دل می‌شد. در خانه پدری‌اش مجبور به حرف شنوی از زن داداش یود. نمی‌توانست یک دل سیر بگرید و بنالد. چون تا می‌دیدند که اخمهایش توی هم است شروع به سرزنش می‌کردند «گفته بودیم که صبور باش، گفته بودیم که حرف شوهرت را گوش کن، به تو گفته بودیم که دوری سخت است. به تو گفته بودیم که…» گاهی وقت‌ها دلم می‌خواست به خانه‌ام بیاورمش و بگذارم در اتاقی خالی بنشیند و بگرید و دلش باز شود. اما امکان نداشت. چون مادرش می‌گفت «‌زن بیوه اجازه ندارد پا درازی کند. مردم پشت سرش حرف در می‌آورند.» مادر من نیز به او حق می‌داد.

سرنوشت او درس عبرتی برایم شد. به خود گفتم در هر دو صورت رنج خواهم کشید. طلاق بگیرم دوری فرزندانم و سرزنش اطرافیان دق‌مرگم می کند، خانه شوهر بمانم آزار شوهر و مادرش. از خیر طلاق می‌گذرم و می‌مانم تا بچه‌هایم را به سر و سامانی برسانم و بعدش خدا بزرگ است. ما می‌گوییم «صبریله حالواپیشر ای قورا سندن / گر صبر کنی ز غوره حلوا سازم.»

بزرگترهایم گفته بودند که زن با لباس سفید عروسی وارد خانه شوهر می‌شود و با کفن سفید از خانه او بیرون می‌آید. من که با کفنی سفید به نام لباس عروسی وارد خانه شوهر شده بودم . به خودم و به باقی مانده عمرم، حیفم آمد. به بچه‌هایم جوانم فکر کردم که دوست داشتند مرا در کنارشان داشته باشند. این مسائل موجب شد که نه با کفنی سفید بلکه با لباسی آبی به رنگ زلال دریایی آرام، بیرون بیایم و در دریای آرام و بی‌تلاطم زندگی جدید غوطه‌ور شوم. بعد از جدایی اطرافیانم بارها و بارها تذکر دادند که فکر بازگشت و زندگی در وطن را از سرت بیرون کن که اینجا آب خوش از گلوی زن بیوه پایین نمی‌رود. در همان حال و هوا وبلاک‌نویس هم شدم و گفتند «گؤزل آغا چوخ گؤزلیدی بیرده بیر چیچیک چیخارتدی / آقا خوشگله خوشگلیش بس نبود آبله هم درآورد.» فکر می‌کردند زن آن هم بیوه و بدون صاحب چه نیازی دارد که بنویسد و درددل کند و زیادی حرف بزند. اما من بی‌وقفه نوشتم. اکنون که به ده سال پیش فکر می‌کنم با خود می‌گویم عجب جسارتی به خرج دادم. نه تنها من که اکثر زنان وبلاک‌نویس در شرایط من. اما خدا را شکر می‌کنم که از طرف فرزندانم متحمل فشاری نشدم. چون آنها مرا درک می‌کنند و می‌دانند کار خلافی انجام نمی‌دهم و نوشتن و خواندن کاری غیرعادی نیست.

Advertisements

گر دوست خود دشمن است، شکایت کجا برم؟

 «روابط عاطفی و جنسی مادر مجرد، آسیب یا امنیت؟»

نیمه شب

دختر خاله پدرم فقط دو سال از من بزرگتر بود، وقتی هجده ساله بودم ازدواج کرد، همسرش یکی از بهترین آدم‌هایی بود که توی عمرم شناختم و زندگیشون در رویایی‌ترین شکل ممکن بود. انقدر دنیاشون قشنگ و شیرین بود که من آخر هفته‌ها سعی می‌کردم برنامه‌م رو طوری بچینم که کنارشون باشم، البته به دعوت خودشون. بعد از دو سال باردار شد و همه می‌گفتن از این بهتر نمی‌شه و زندگی مشترکشون به حد کمال رسیده. سه ماه از بارداریش می‌گذشت که نشونه‌های بیماری همسرش پیدا شد و بعد از کلی دکتر و رفتن این مطب و اون مطب، تشخیص دادن که تومور بدخیم داره. هیچوقت یادم نمیره، پسرشون سه ماهه بود که مهمون خونه‌شون بودم، نصف صورت همسرش فلج شده بود ولی تو چشماش برق عشق و خوشبختی می‌درخشید، با علاقه پسرشون رو بغل کرد و توی خونه راه می‌رفت که همونطور بی‌هوش شد. بچه از یک طرف گریه می‌کرد، دخترخاله از یک طرف جیغ می‌کشید و من هم احساس می‌کردم فلج شدم. یک ماه بعد فوت کرد و زندگی دخترخاله دگرگون شد.

توی مدت زندگی مشترکشون یک خونه خریده بودند، نصف پس‌انداز خودشون و نصفش رو پدر محمد داده بود ولی با این شرط که کل خونه رو به نام پدر محمد کنن و وقتی قرضشون رو پرداخت کردن، خونه رو بنامشون کنه. بعد از فوت محمد زیر قول و قرارشون زدن و با منت گذاشتن هستی و پسرش اونجا زندگی کنن و هنوز کفن پسرشون خشک نشده به هستی تاکید کردن که به فکر این نباشه که پسر کوچکترشون رو بابای پسرش کنه! حرف سنگینی بود و هستی هنوز باور نمی‌کرد زندگیش می‌تونه یک شبه اینطور تغییر کنه، اما روزای پیش رو وحشتناک‌تر بود. دوستای جوون متاهلش باهاش قطع رابطه کردن، زیر ذره‌بین خانواده خودش بود و خانواده همسرش هم از رفتن به خونه‌شون منعش کرده بودن و فقط سر برج مقداری پول به حسابش می‌‌ریختن و با آژانس مواد غذایی دم خونه‌ش. یک روز که عموی پسرک دلتنگ برادرزاده‌ش شده بود و برای دیدنش رفته بود، قیامت به پا کردن، به هستی گفتن که می‌دونن چه فکر کثیفی توی سرشه و با اینکه پسرک نوه عزیزشونه ولی اجازه نمیدن آینده پسر دیگه‌شون هم خراب بشه! اونجا فهمید که فوت پسرشون رو از چشم اون می‌بینن و خیال می‌کنن بد قدمه.

دو سال بعد با پسری توی محیط کار آشنا شد، پسر به شدت ابراز علاقه می‌کرد و انقدر محبت کرد تا هستی هم احساس کرد دلی که فکر می‌کرد مرده، از نو زنده شده. دوست داشتن باعث شد به پسر نگه یک بچه کوچیک داره و خیال می‌کرد اونقدر این عشق بزرگه، روزی که متوجه بشه پسرش رو هم قبول می‌کنه، حتی گاهی فکر می‌کرد هرگز حرفی از بچه نزنه و سرپرستیش رو به خانواده خودش بده، تنهایی، تهمت‌ها و حرف‌ها باعث شده بود چشم ببنده و راهی پیدا کنه برای برگشتن به جایگاه گذشته، اما مهر مادری قوی‌تر بود و بر ملا شدن داشتن یک بچه، همه چی رو دود کرد و به هوا برد. پسر از اونجا انتقالی گرفت به یک شهر دور و هیچوقت پشتش رو نگاه هم نکرد و هستی برای بار دوم قلبش شکست.

همیشه یاد این شعر می‌افتم که مصداق بارز زندگی هستی بود «از دشمنان شکایت پیش دوستان برم! گر دوست خود دشمن است، گلایه کجا برم». بدترین کار رو خانواده در حق هستی کرد، مادر، پدر، خواهر، برادر، عمو و دایی و هر کسی که فکر می‌کنی مهمترین و عزیزترین آدم‌های زندگی تو هستن، عوض بستن در دهن گشاد مردم، بیشتر پر به پرشون می‌دادن: کجا می‌ری؟ چرا رنگ لباست روشنه؟ چرا موهات بیرونه؟ چرا آرایشت زیاده؟ خونه فلانی نرو برات حرف درمیارن. با فلانی چرا سلام علیک کردی؟ به فلانی چرا اینطور نگاه کردی؟ فراموش نکن تو اون دختر سابق نیستی، تو الان یک زن بیوه‌ای که خریدار نداره و باید تا آخر عمر بشینی تو خونه و پسرت رو بزرگ کنی. مرد واسه تو یکی بود که مُرد، باید تا وقتی می‌میری با همین وضعیت سر کنی. ما آبرو داریم، باهاش بازی نکن. یک عمر با عزت زندگی کردیم سرافکنده‌مون نکن… حجم این حرف‌ها اونقدر سنگین بود که هستی با اولین مردی که سر راهش قرار گرفت ازدواج کرد و خبر وقتی به گوش خانواده‌ش رسید که کار از کار گذشته بود. هنوز یکسال نگذشته همسرش به جرم ضرب و شتم هستی بازداشت شد و دادگاه حکم طلاق داد.

این روزها با هستی هیچ ارتباطی ندارم، ولی می‌دونم خانواده طردش کرده ولی هنوز هم زیر ذره‌بین نگه‌ش داشتن، می‌دونم حرف‌های به تلخی زهرشون هنوز هم پشت دخترشونه، می‌دونم که خیال می‌کنن بی آبرو و سرافکنده شدن. و هستی… هستی انگار همون وسط زمستون کنار محمد دفن شد.

ولی افتاد مشکل‌ها

 «روابط عاطفی و جنسی مادر مجرد، آسیب یا امنیت؟»

شبانگاه

 مادرم دوست‌های زیادی داشت، در بینشان چندتایی عموی مجرد هم بود که همیشه مادرم و بقیه خاله‌ها دنبال همسر خوبی برایشان بودند. در عنفوان نوجوانی حس کردم یکی از عموها بیش از بقیه با ما معاشرت می‌کند. آدم جالب و هیجان‌انگیزی بود و ازش خوشم می‌آمد. با اینکه همه کتاب‌های داستان و کارتون‌ها و سریال‌های تلویزیون تاکید داشتند که شوهرِمادر اصلاً مرد خوبی نیست و فقط از من کار خواهد کشید و کوزت خواهم شد ولی باز هم در بازی‌هایم عمو همخانه‌مان شده بود و در گرفتاری و کارهای مادرم کمکش می‌کرد. برایم این اتفاق جذاب بود و دل توی دلم نبود بفهمم نظر مادرم چیست. ولی عمو همیشه عمو ماند.

دوستم می‌گوید یک بار در مدرسه حسابی اشک ریخته‌ام و برای مادرم غیرتی شده‌ام. من و مادرم اما، از این احساس چیزی یادمان نمی‌آید. یا احساسی گذرا و دوره‌ای بوده یا واکنشی به قضاوت دنیای اطرافم یا برای رد گم کنی فیلم‌بازی کرده‌ام. آخر همیشه همه به مادرم مدال وفاداری و پایداری و فداکاری داده‌اند که البته برای فاطی تنبان نمی‌شود. در ثانی تا حافظه خودم و مادرم یاری می‌کند، به مجرد شناخت عشق و عاشقی برایش دنبال دوست‌پسر بوده‌ام. تا یادم است نگران تنها ماندنش بودم.

از مادرم پرسیدم واقعاً کسی پیدا نشد؟ چرا سختگیر بودی؟ گفت پیدا که نشد، ولی حق داشتم سخت بگیرم. باید کسی می‌بود که دوباره دلم را بلرزاند و به قوانین و گذشته خانواده‌مان احترام بگذارد، منطق و درکش با من هم‌راستا باشد، عکس همیشگی بابا روی طاقچه را تاب بیاورد، نخواهد هویتت را تغییر دهد، خیالم را راحت کند که در دوران نوجوانی و جوانی تو لولو سر خرمنت نمی‌شود، آسیب روانی و جنسی به تو نمی‌رساند، آزادیم را نمی‌گیرد، خودش و حضورش قوزی بالای قوزهای زندگیمان نمی‌شود. باید کسی می‌بود که ارزش و تحمل حرف و حدیث‌ شنیدن را داشته باشد. نمی‌خواستم چند صباحی باشد و بعد برود، توان از دست دادن دوباره را نداشتیم. گفت الآن هم که دیگر به زندگیم خو گرفته‌ام و حوصله ناز کردن و ناز کشیدن ندارم.

مرخصی

 «روابط عاطفی و جنسی مادر مجرد، آسیب یا امنیت؟»

شامگاه

یه یار کم داریم و داریم نیروی جدید جذب میکنیم. ممکنه یه هفته صبر کنین تا تکمیل بشیم؟

عماد

 «روابط عاطفی و جنسی مادر مجرد، آسیب یا امنیت؟»

غروب

من انتخاب کردم. اونقدر دور و برم پر بود از حوادث ناخوشایند که بدون حتی یه لحظه تردید انتخاب کردم.

موضوع ساده بود. فکر کردم اگه ازدواج کنم و زمانی اختلافی بین بچه‌هام و مرد پیش بیاد و مجبور بشم طرف یکی رو بگیرم از بچه‌هام نخواهم گذشت و از مرد فاصله می‌گیرم. نه به خاطر اینکه فکر می‌کنم همیشه حق با بچه‌ست، به خاطر اینکه مطمئن بودم اگه توی این دنیا در قبال فقط یه نفر مسئول باشم، اون شخص بچه‌م خواهد بود. برای من موضوع به سادگی حل یه معادله از پیش‌حل‌شده بود: هر اتفاقی که می‌خواد بیفته، هر چی که می‌خواد بشه، جای من همیشه کنار بچه‌هام خواهد بود. با این زمینه ذهنی وارد هیچ رابطه‌ای نشدم. چون می‌دونستم با اولین تلاطم بهم خواهد ریخت، و کوچکترین نسیم مثل یه طوفان هولناک ویرانش خواهد کرد.

پس پرونده ازدواج رو همون سال‌های اول، قبل از اینکه کسی بخواد چیزی بگه یا چیزی بپرسه توی ذهنم بسته بودم. اما نیاز به داشتن رابطه بود. من زن جوانی بودم. نیازهای خودم رو داشتم. نیازهایی که ساکت نمی‌شد، از بین نمی‌رفت. بود. حضور داشت و کمبودش گاهی نفس رو می‌برید. گاهی حتی مهم نبود که کسی لمست کنه. همین که فکر می‌کردی کاش کسی باشه ، کسی که وقتی دلتنگی بتونی گوشی تلفن رو برداری و باهاش صحبت کنی، کسی که نگرانت باشه، تو رو به خاطر بیاره، براش مهم باشی، کسی که به تو حس زن بودن بده. این نیازی بود که دست برنمی‌داشت. اما من از همین هم ترسیدم. اونقدر اخبار ناراحت‌کننده خونده بودم که از تصور قرار دادن بچه‌هام در شرایط غیر قابل بازگشت ترسیدم: مبادا کسی اذیتشون کنه، مبادا کسی دست  روشون بلند کنه، مبادا کسی نگاه ناپاکی داشته باشه، مبادا… مبادا… مبادا…

اونقدر این افکار آزاردهنده بود که آگاهانه دور همه چیز رو خط کشیدم. نه تونستم به ازدواج فکر کنم، نه عشق و نه دوستی. نیاز به قضاوت خانواده نبود. نیاز به خط‌کشی جامعه و عرف و مذهب نبود. من نیاز به هیچ بند و چفت و افساری نداشتم. اونقدر از آسیب به بچه‌هام و تخریب زندگیشون می‌ترسیدم که به امنیتی که ممکن بود حضور مردی به زندگیمون بیاره فکر نکردم. ریسک نکردم. دروغ نگفته باشم سخت گذشت، خیلی هم سخت گذشت. شد حتی زمانی که در حسرت داشتن یه هم‌نفس سوختم و اشکم دراومد، اما هر چی که بود، پای بچه‌هام ایستادم. پا پس نکشیدم.

ستون خونه بودم یا نبودم، نمی‌دونم. فقط می‌دونم که حالا خیلی خسته‌م.

قفس کبود

 «روابط عاطفی و جنسی مادر مجرد، آسیب یا امنیت؟»

عصر

– بیتا هجده سالگی ازدواج کرد. نوزده سالگی بچه‌دار شد. بیست و چهار سالگی همسرش رو از دست داد و بیست و پنج سالگی مجبور شد انتخاب کنه که می‌مونه خونه و فقط به بزرگ کردن دخترش قناعت می‌کنه یا خانواده‌ی شوهرش بچه رو ازش می‌گیرن. توی دعواها و کشمکش‌ها دخترکش یه بیماری روان‌تنی جدی گرفت و بیتا دست از دخترش کشید تا فشار عصبی بیشتری به کودکش نیاد. پنج ساله بیتا دخترش رو ندیده و به جای یه مادر، یه زن جوان موفقه.

توی بخش فرهنگی شتر گاو پلنگ جامعه که ما زندگی می‌کنیم، من هیچ‌کس رو ندیدم به بیتا حق بده یا ازش دفاع کنه. همه فکر می‌کنن باید دخترش رو انتخاب می‌کرد و  چند سال زمان می‌داد تا تنش‌های ناشی از فوت همسرش کم شه و بعد با مادر و پدر شوهرش از نو مذاکره می‌کرد. انگار هویت مستقل بیتا به عنوان یه مادر خیلی مهم‌تر از انسان بودنش قرار می‌گیره و بیتا برای ترجیح دادن خود مستقلش و خود آزادش، از نظر همه محکومه. حتی عده‌ای می‌گن چرا احترام بیشتری به مرزهای احترام که سنت تعریف می‌کنه نذاشت تا خانواده‌ی شوهرش بیشتر دوستش داشته باشن. بیتا توی این مدت یه زن جوان و بسیار زیبا و تقریبا موفق شده. بدون کودکش.

– شبنم شوهر مذهبی و سخت‌گیری داشت و بعد از تولد پسر دومش جدا شدن. بچه‌ها با مادر موندن. شبنم با یه پسر دوست شد و مرد، اومد و باهاش همخونه شد. زن‌های مجتمعشون – عموما زیر چهل سال – شبنم رو طرد کردن که بعد از جدایی گوشه‌نشین نشده و همچنان داره از زندگیش لذت می‌بره. پدر شبنم دوربین مدار بسته نصب می‌کنه و از همخونه‌اش باخبر میشه و به بهانه‌ای وکالت بلاعزل از دخترش در مورد مالکیت خونه می‌گیره و بعد خونه رو ازش می‌گیره. به همسر سابق دخترش هم فشار میاره که دخترم صلاحیت نگه داشتن بچه‌ها رو نداره. لطفا نذار پیش مادرشون بمونن.

تا چند سال پیش فکر می‌کردم انسان‌ها با نقش‌هاشون تعریف میشن. مادری، همسری، دختری، خواهری یا هر چیز دیگه. الان اما برای من اصالت با تجربه کردن و زیستن زندگی شده. می‌بینم اما که در جامعه‌ی اطرافم اینطور نیست. زنی که از نقش تعریف شده‌اش خارج شه در نهایت محکوم و ناشزه خونده می‌شه. زنی که معمولا فقط خواسته‌اش زیستن حداقلی از زندگی بوده.

در مادری اجباری، در تنها از کل جهان مادری کردن و در محدود کردن زن به بهشت اجباری هیچ برکت و هیچ اوجی وجود نداره. این مرزهای اخلاقی برای وقتی بودن که جامعه کشاورزی بود و بچه چون قابلیت کار مزرعه یا تولید مثل بیشتری از والدینش داشت مقدس‌تر شمرده می‌شد. متاسفانه زیستن، حقیه که هنوز به آسانی داریم دریغش می‌کنیم.

از هزاران زن. از همدیگه. از همه.

زنان علیه زنان… روزگار سخت مادران مجرد

 «روابط عاطفی و جنسی مادر مجرد، آسیب یا امنیت؟»

بعد از ظهر

میترا، نوه عموی مادرم وقتی چهل و یک سال داشت همسرش را از دست داد. او با قد بلند و پوست مهتابی‌اش با موهایی که تا کمرش می‌رسید و چشم‌های درشت عسل رنگ با لباس عزا هم شبیه فرشته‌ای بود که از آسمان به زمین هبوط کرده است. چهلم همسرش که گذشت همه تلاشش را کرد تا روال عادی زندگی را از سر بگیرد. او مادر بود. دختری هفت ساله داشت که به خاطر از دست دادن پدر غم عالم نشسته بود توی چشم‌هایش و میترا تلاش می‌کرد او را از این شرایط خارج کند.

غروب روز پنجشنبه به روال همه آخر هفته‌ها دست غزل را گرفت تا از خفقان خانه‌ی خالی از عشق بگریزند و ساعتی را با کسانی بگذرانند که دوستشان داشت. خانه‌ی مادر همسرش سال‌ها مامنی بود برای دید و بازدید و دیدار نوه‌ها با هم. در که باز شد به وضوح دید که چهره فرخنده خانم جاری‌اش در هم رفت. دهانش را به شیوه‌ای جمع کرد که وقتی از چیزی رضایت نداشت جمع می‌کرد. یک ابرویش بالا رفت و خیلی آرام آمد نشست بغل دست مسعود خان که همسرش بود. یعنی برادر بزرگ همسر مرحوم میترا.

آن روز فرخنده خانم حتی وقت چیدن و برچیدن میز شام از کنار مسعود خان تکان نخورد. با همان دهان جمع شده و یک ابروی بالا نگه داشته میترا را زیر نظر گرفت و سوالاتش را با بی‌میلی محسوسی جواب داد. بعد از شام هم به بهانه سردرد مسعود خان را وا داشت تا خداحافظی کند. بچه ها را سوار ماشین کرد و به خانه بازگشت.

بعدها میترا برایم تعریف کرد فرخنده خانم بی‌اینکه ملاحظه کند که او چقدر زن محترمی است زنگ زده و گفته حواست باشد دم پر شوهرم نباشی. تو خیلی زیبایی و از حالا به بعد وقتی تو در جمع هستی احساس امنیت نمی‌کنم…

به نظرم هیچ توهینی بالاتر از این نیست که در ایران بسیاری مادران مجرد یا زنانی که به هر دلیل پس از ازدواج از همسرانشان جدا می‌شوند و یا آنها را از دست می‌دهند تهدیدی برای خود و زندگیشان تلقی می‌کند. این دشمنی همجنسان علیه هم اتفاق تلخی است که آنرا در میان دوستان غیر ایرانی‌ام ندیده‌ام. این البته خاص زنان جامعه نیست. مادران مجرد اغلب برای اجاره کردن خانه از سوی صاحبخانه‌ها و بنگاه‌های املاک صرفا به دلیل اینکه تنها زندگی می‌کنند به عقب رانده می‌شوند. در محل کار همکاران مرد و روسای آنها به همین دلیل توقعات نا به جا از آنها دارند و گمانشان این است زن مطلقه یا به هر دلیل بی‌شوهر بودن این مجوز را به آنها می‌دهد که هر درخواست نامربوطی از آنها داشته باشند.

در سرزمین من مادر بودن دشوار است. مادر مجرد بودن دشوارتر…