دسته: ترس

ترس‌های ما از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شوند

«ترس»

مهمان هفته: محمدجواد طواف

همه ما از چیزهایی می‌ترسیم. ترس‌های ما ریشه در دوران کودکی‌مان از بدو تولد دارد. ترس‌ها ما را محدود می‌کنند. دست و بالمان را می‌بندند و از فراتر رفتن از آنچه تا کنون بوده‌ایم ما را باز می‌دارند. برخی از ترس‌ها را می‌شناسیم و به برخی هنوز آگاهی نداریم. آنقدر با هویت‌مان گره خورده‌اند که نمی‌توانیم خوب تشخیصشان دهیم. لازم است از خودمان فاصله بگیریم و از بالا به خودمان نگاه کنیم!

شاید یکی از راه‌های شناخت ترس‌ها این باشد که نگاهی به نتایجی که در زندگی داشته‌ایم و کارهایی که انجام می ‌هیم و کارهایی که انجام نمی‌دهیم بیندازیم!

بیایید با هم فهرست برخی ترس ها را مرور کنیم: ترس از تنهایی، ترس از بیهودگی، ترس از ارتفاع، ترس از شکست، ترس از قضاوت دیگران، ترس از مسخره شدن، ترس از از دست دادن، ترس از موفقیت!، ترس از سختی کشیدن، ترس از کثیف بودن، ترس از تایید نشدن، ترس از ناامنی، ترس از تاریکی، ترس از مرگ، ترس از کامل نبودن، ترس از نه شنیدن، ترس از دیده نشدن و …

این ترس ها احساسات ناخوشایندی در ما ایجاد می‌کنند. واکنش‌های ما به این ترس‌ها معمولا از دوران کودکی شکل گرفته و هر بار که از چیزی می‌ترسیم در درون ما زنجیره‌ای از عکس‌العمل‌ها فعال می‌شود و به طور ناخودآگاه واکنشی را نشان می‌دهیم.

گاه این رفتارها آنقدر برای ما طبیعی شده و نسبت به آن شرطی شده‌ایم که آن را به عنوان جزیی از هویت خود می‌پذیریم. بارها شاید شنیده‌اید که مثلا می‌گویند فلانی از سخنرانی کردن در جمع واهمه دارد. فلانی از هواپیما سوار شدن می‌ترسد. فلانی نمی‌تواند تحمل کند دستش کثیف باشد. فلانی نمی‌تواند ریسک کند، فلانی نمی‌تواند در زندگی مشترک به یک شریک بسنده کند و به اصلاح تنوع‌طلب است!، فلان کس زیادی اهل خودنمایی و غلو است، فلانی نمی‌تواند نه بگوید، آن دیگری نمی‌تواند کارها را به کسی واگذار کند، فلان کس کنترل‌کننده است و می‌خواهد همه چیز را تحت کنترل داشته باشد، آن یکی کمال‌گرا است…

اینها برچسبی شده‌اند که بر روی افراد گذاشته شده‌اند و خود افراد هم پذیرفته‌اند و بنابراین رفتارشان را مطابق با همین باورها تنظیم می‌کنند! رفتارهایی که اتوماتیک از افراد سر می زند، و از روی انتخاب آگاهانه و بالغانه نیست.

پس از روی همین برچسب هایی که بر خودمان می زنیم یا بر ما زده اند، می توانیم برخی ترس ها را شناسایی کنیم. ولی برای عبور از ترس‌ها به سوی داشتن فردایی بهتر حتما نیاز به استفاده از مشاور داریم.

اما نکته مهم‌تر درباره این ترس ها به نظر من این است که با آگاهی درباره آنها و مکانیزم شکل‌گیری آنها در درون خود، متوجه رفتارمان با کودکانمان باشیم. آگاه باشیم که گفتار و رفتار ما با آنها چه ترس‌هایی را ممکن است در آنها شکل بدهد و آنها را در چه محدوده‌ای از رفتارها قرار دهد. چه الگوهای رفتاری‌ای دارد در آنها شکل می‌گیرد. این آگاهی بسیار مهم است. چرا که بسیاری از ترس‌های والدین به نسل بعدی منتقل می‌شود همانطور که خود آنها وارث برخی ترس‌های نسل‌های قبلی و یا اثرات آن ترس‌ها در زندگی خود بوده‌اند. بنابراین برماست که به رغم ترس از قضاوت دیگران به مشاور مراجعه کنیم! هرچند باور داشته باشیم که هیچ گونه مشکل روحی و روانی‌ای نداشته‌ایم.

مسلما آنچه تا کنون بوده‌ایم و انجام داده‌ایم برایمان نتایجی گاه خوشایند هم به وجود آورده است و چه بسا بابت آن تشویق هم شده‌ایم. مثلا فرد کمال‌گرا از اینکه کارهایش کامل و خوب انجام شده، مورد ستایش قرار گرفته است. ولی در درون خود همواره این تشویش را داشته که نکند کارم خوب از آب درنیامده باشد، نکند کامل نباشد. وقتی رفتارهای اتوماتیک و باورها و ترس‌هایمان را بشناسیم می‌بینیم باعث ایجاد برخی روش‌هایی در ما شده‌اند که ما را حفظ کرده و عامل بقای ما هم بوده‌اند و با آنها ما نتیجه هم داشته‌ایم. ولی چه بسا در مواقعی انتخاب‌های بهتری هم می‌توانستیم داشته باشیم و می‌توانیم از این پس با باز بودن درباره آن انتخاب‌ها (نه صرفا یک انتخاب شرطی شده) و تکیه بر ارزش‌هایی که در وجود ما شکل گرفته است (بر اساس آنچه تاکنون بودیم) در مسیر موفقیت‌های بیشتر هم داشته باشیم. منتها این امر نیاز به شناخت و تمرین و ممارست بسیار دارد.

Advertisements

خوف

«ترس»

بامداد

من دختر ترسویی بودم. علتش چی بود خودمم نمی‌دونم. مادرم می‌گفت وقتی یکی دو ساله بودم یه بار مورچه گازم گرفت و من تا مدت‌ها از مورچه می‌ترسیدم. یه بار هم بچه‌های همسایه یه گربه طرفم پرت کردن که باعث شد از گربه بترسم و به روایتی این شروع ترس‌ها و گریه‌های شدید شبانه من در سه سالگی بوده که باز به گفته مادرم تقریبا هر نیمه‌شب شروع می‌شده؛ از خواب می‌پریدم، به طرز وحشتناکی گریه می‌کردم، هیچ کس رو نمی‌شناختم، توی بغل هیچ‌کس نمی‌رفتم، دست و پا می‌زدم و خیلی سخت آروم می‌گرفتم. مادرم تعریف می‌کرد که شبایی که پدرم خونه بوده مجبور می‌شده منو با ماشین ببره بیرون یک ساعتی بچرخونه تا خوابم ببره. وقتی هم که شب‌کار بوده، مادرم تا جایی که از دستش برمی‌اومده سعی می‌کرده خودش آرومم کنه.

من از این دوره فقط سه تا خاطره گنگ یادمه، یه بار که بزرگترین خواهرم آرومم کرد و اجازه داد تختش بخوابم، یه بار که پدرم منو به محل کارش برد و رفتیم روی عرشه یه کشتی خارجی و کلی از ناخدا شکلات گرفتم، و یه خاطره گنگ از جیغ زدنم. همین… اما از وقتی که وارد مهد کودک و بعدشم دبستان شدم تصویر ترس واضح‌تره.

مهد کودک که می‌رفتم با خواهر وسطیم یه اتاق مشترک داشتیم و با این که هر شب دست‌هامو توی دستش می‌گرفت، من باز هم وقت خوابیدن از سایه شاخه‌های درخت پشت پنجره که مثل انگشت‌های لاغر و خشکیده یه عجوزه بود و با هر وزش نسیمی تکون می‌خورد می‌ترسیدم و اغلب ترجیح می‌دادم زودتر از خواهرم و زمانی که هنوز چراغ اتاق روشنه خوابم ببره. یه ترس دیگه این دوره‌م هم از آدم فضایی‌ها بود که فکر می‌کردم می‌خوان منو بدزدن و باعث می‌شد هر روز توی باغچه گودال بکنم و روش رو با برگ بپوشونم و اسمش رو بذارم تله!

به سال‌های میانی دبستان که رسیدم دیگه واسه خودم اتاق مجزا داشتم و شب تنها می‌خوابیدم. خوشبختانه توی خونه جدید، اتاقم پنجره قدی نداشت، نزدیک به هیچ درختی نبود، شیشه‌‌ش مشبک بود، و از اونجایی که مشرف به کوچه بود با نرده آهنی محافظت می‌شد که توی عالم بچگی کلی باعث اطمینان خاطر من می‌شد. اما حتی توی همین اتاق هم وقتی خواب بد می‌دیدم احساس امنیت نمی‌کردم و با سرعت هر چه تمام‌تر خودمو به اتاق خواهر وسطیم که مهربون‌تر بود و اجازه می‌داد توی کنارش بخوابم می‌رسوندم. بدبختی اینجا بود که به محض اینکه آروم می‌گرفتم و چشمام به تاریکی عادت می‌کرد، متوجه می‌شدم صورت خواهرم داره توی تاریکی اتاق تغییر شکل می‌ده. بینی‌ش کش می‌اومد. چشماش گود می‌شد، ابروهاش تا به تا می‌شدن. دهنش شبیه حفره می‌شد… تازه اون موقع بود که از خواهرم بیشتر از خواب بدی که دیده بودم می‌ترسیدم و با وحشت به اتاق خودم فرار می‌کردم و تا صبح با چراغ روشن اونقدر بیدار می‌موندم تا بلاخره از خستگی خوابم ببره.

البته ترس این دوران فقط مختص ساعت خوابیدن نمی‌شد. از تنهایی می‌ترسیدم. از تاریکی می‌ترسیدم. حاضر نمی‌شدم تحت هیچ شرایطی توی حمام چشمهامو ببندم که خودش وقت آب‌کشی مو، ذکر مصیبتی بود از رفتن شامپو توی چشم و سوزش شدید و بلاخره دستشویی رفتن که از ترس بیرون اومدن هیولا از چاه، اونقدر با سرعت و عجله بود که خودمم نمی‌فهمیدم چکار کردم.

این وضع تقریبا تا کلاس چهارم دبستان طول کشید تا زمانی که بلاخره از دست خودم خسته شدم. از اینکه محتاج بقیه بودم. از اینکه هر صدایی بند دلمو می‌لرزوند. از ترسی که نمی‌دونم از کجا به جونم افتاده بود و هر کاری که می‌کردم از بین نمی‌رفت… بعد یه روز عصر وقتی بقیه می‌خواستن برن پارک پامو توی یه کفش کردم که نمیام و هر چقدر مادرم اصرار کرد از حرفم برنگشتم… اون روز تمام وقت یه گوشه کنج هال کز کردم که مطمئن بشم چیزی از پشت سر بهم حمله نمی‌کنه! بعد دفتر تلفنم رو گذاشتم جلوم و شروع کردم به همه همکلاسی‌هام یکی یکی زنگ زدن و صحبت کردن. من اون روز، با هر زور و ضربتی که می‌شذ، تمام دو ساعتی که بقیه بیرون بودن توی خونه تنهایی دوام آوردم.

این شروع مبارزه من با ترس بود. می‌گم مبارزه و نه پیروزی، چون دقیقا تا همین لحظه من هیچ‌ دلیلی برای ترس‌های این مدلیم پیدا نکردم و ترس‌هام هم هیچ‌وقت به طور کامل از بین نرفتن. خودمم هیچ‌وقت آدم شجاعی نشدم و تنها کاری که تونستم بکنم این بود که به مرور یاد بگیرم چطور به اوضاع مسلط بشم و توی روی ترس‌هام دربیام.

من توی این نوشته به ترس‌های عادی و منطقی اشاره نکردم. چون به نظرم خیلی از ترس‌های عادی بیشتر نشونه احتیاطن خصوصا وقتی که پای خطر کردن وسط میاد. مثل ترس رفتن به جاهای ناآشنا و غریب، یا ترس از عامل قدرت وقتی که در اختیار آدم‌های بی‌منطق و خطرناک مثل پدر، پلیس یا نیروهای امنیتی قرار می‌گیره، یا ترس‌ غیرارادی از حیوون و جک و جونور، و بلاخره ترس از ریسک کردن حتی اگه در مورد موضوعی مثل شنا کردن توی دریا باشه.

به نظرم ترس وقتی واقعا مخوفه که مغز شما به طور منطقی علتش رو رد می‌کنه اما توان عبور ازش رو نداره. یعنی تا صبح هم به خودتون بگین آدم فضایی و هیولا و جن و پری کیلویی چند، اما بازم وقت قرار گرفتن توی اون موقعیت انگار ته دلتون رو چنگ می‌زنن که الان ناشناخته‌ها بهتون حمله می‌کنن.

نتَس، نتَس

«ترس»

نیمه‌شب

در ساختمان، فقط ما می‌نشستیم و صاحبخانه که پایین بود. غروبی دیدم ماشینشان را از پارکینگ درآوردند که بروند سفر. خانم خانه تُک پایی آمد بالا همین را به من بگوید که نگران نشوم چند روزی ازشان خبری نمی‌شود، دارند می‌روند کاشان. خداحافظی که کرد وُ، در را که بستم، تازه یادم افتاد من از تنهایی و ترس با هم می‌ترسم. در خانه فقط من بودم و پسرک نوزادم که خواب بود. از آشپزخانه چاقوی بلندی برداشتم و نشستم در چارچوب اتاق خواب. تمام لامپ‌های خانه، جز اتاقی که پسرک درش خواب بود، را روشن کرده بودم. با خودم فکر کردم اگر انقدر قوه‌ی تخیلت بالاست که در تاریکی دیو و جن تصور می‌کنی به فکرت مسلط شو و پری و شوالیه و اینها تصویر کن به دادت برسند. خیالات یاری‌رسان چند دقیقه بیشتر دوام نیاورد، ترس قوی‌تر بود. به بابا زنگ زدم که شب بیاید پیش ما بخوابد. یادش بود وقتی بچه بودم شب‌ها که پا می‌شدم آب بخورم در راهرو صدای بسم‌اله گفتنم بلند بود وقتی در تاریکی به اتاق خودم برمی‌گشتم. گفت می‌آید. در را که برایش باز کردم چاقوی بلند تیز هنوز دستم بود. خندید گفت یعنی انقدر ترسیدی؟ حوصله نداشتم بحث کنم که دیگر بسم‌اله قوت قلبم نیست، چاقو برایم ملموس‌تر است.

همه‌ی ترس‌هایم مثل تاریکی سال‌ها با من نماند، مثلا ترسم از جانوران. عین چی از سوسک می‌ترسیدم. پسرک یک سال و نیمه بود که برای اولین بار شاهد ترس من از این موجود فسقلی، و خب ترسناک و چندش‌آور برای من، بود. روی مبل ایستاده بودم و سعی می‌کردم خیلی جیغ نزنم. با خودم نکشیدمش روی مبل، فکر کردم او که نمی‌ترسد. همه‌ی تلاشم این بود که ناقل ترس نباشم. او هم آرام دلداری‌ام می‌داد که نتَس نتَس (نترس، نترس). سوسک که با طمانینه از تیررس نگاه من دور شد پایین آمدم و برایش گفتم از فلان موجود خوشم نمی‌آید ولی چه خوب که او مثل من نیست. در آن، و هنوز هم، گاهی با عنکبوت‌ها بازی می‌کرد، می‌کند. برای همین سوسک هم که چیزی در همان مایه‌ها بود ترس نداشت که. چند وقت بعد با دوستی رفته بود گردش و از قضا با سگی دوست شده بود، بی‌خبر از اینکه مادرش از سگ و گربه هم می‌ترسد. همین شد که نترس بودن او باعث شد به مرور ترس من هم از حیوانات بریزد. اوایل حتی کمکم می‌کرد که بیا نازش کن ببین کاری‌ت ندارد. خوشبختانه ترس من که به او منتقل نشد هیچ، راهنمای کوچک من در شجاعت هم شد.

جنگ هیولاها

«ترس»

شبانگاه

دست‌هایم را به دو طرف باز کردم و توی خانه بالا و پایین پریدم. تنها بودم. بالاخره تنها شده بودم و نمی‌دانستم با این حجم عظیم وقت و فضا چه باید بکنم. اول از همه رفتم و یک پیراهن کوتاه پوشیدم بعد یک قوری پر، چای درست کردم و موزیک را روشن کردم. شروع کردم به انجام کارهای خانه با رقص و چای و استراحت بین‌ش، بدون اینکه بخواهم با کسی حرفی بزنم یا کار اضافه‌ای بکنم. تا شب خانه را مرتب کردم. با دوستانم چت کردم. فیسبوک‌گردی کردم. سریال‌های توی لپ‌تاپ را زیر و رو کردم و یکی از آن دخترانه‌هایش را دیدم. آن وقت یکباره یاد سوسک افتادم. نه که بترسم نه. اما از بچگی فکر می‌کردم اگر یک سوسک توی خانه باشد و من نتوانم پیدایش کنم؛ می‌رود لای موهایم و آنجا گم می‌شود و من هیچ‌وقت نمی‌توانم پیدایش کنم و باید تا آخر عمرمان با هم زندگی کنیم.

زنگ زدم به دوستم و پرسیدم: «خونه‌ی ما سوسک داره؟»
– «همه‌ی خونه‌ها سوسک داره!»
– «می‌دونم یعنی می‌گم تو تا حالا اینجا تو خونه ما سوسک دیدی؟»
– «برا چی می‌خوای بدونی؟»
– «عه!!! نباید بدونم؟ می‌خوام آماده باشم.»
– «نمی‌دونستم می‌ترسی.»
– «آخه من تو شیکم سوسک جا می‌شم؟ می‌تونه منو بخوره؟ از چی بترسم؟ فقط دوست ندارم وقتی می‌خوابم بره تو موهام!»

….

همسرم زنگ می‌زند. نمی‌خواهم نگرانش کنم. به اندازه کافی از اینکه تنها مانده‌ام دلشوره دارد. فقط بین صحبت‌ها آرام و با لحنی بی‌اهمیت می‌پرسم: «ببین! می‌گم تو این خونه سوسک دیدی از وقتی اومدیم؟»
– «نه ندیدم چطور؟»
– «هیچی! یه دونه لازم داشتم، عیب نداره میرم از همسایه ها میگیرم. :)))))»
می‌خندد، اما می‌فهمد که می‌ترسم. اطمینان کامل می‌دهد که در هیچ نقطه‌ای هنوز هیچ سوسکی رویت نشده.

دراز می‌کشم روی زمین و زیر مبل‌ها را با دقت، دنبال ردی از سوسک – مرده یا زنده- می‌جورم. نه خبری نیست. بالاخره آن همه چای کار دستم می‌دهد و مجبور می‌شوم بروم دستشویی. یک دمپایی یدکی، محض اطمینان، دستم می‌گیرم و تمام مدت احساس می‌کنم پاهای بلند خارخاری همه‌ی سوسک‌های دنیا روی کمر من بالا و پایین می‌روند.

فیلم می‌بینم، کتاب می‌خوانم و کم‌کم سوسک را فراموش می‌کنم. نه که دقیقا فراموش کنم؛ انگار اهمیت و ابهتش را از دست داده و دیگر می‌گویم: «خب! اگه می‌خوای بیای بیا. دیگه خودتو لوس نکن.» نه! نمی‌ید. انگار واقعا سوسک نداریم.

آنقدر فیلم دیده‌ام که کم مانده بالا بیاورم. ساعت چهار صبح است و هوا هنوز تاریکِ تاریک. همه‌ی چراغ‌های خانه بلا استثنا روشن‌اند (حتی حمام و دستشویی). نه اینکه ترس از تاریکی داشته باشم! نه، فقط از نور خوشم می‌آید.

حالا که باید بخوابم مانده‌ام که کدام چراغ را روشن بگذارم. اتاق را که نمی‌شود روشن گذاشت. خب زیر نور مستقیم خوابم نمی‌برد. آشپزخانه از اتاق دور است و من نورش را نمیبینم. پذیرایی لوستر دارد و وجدانم اجازه نمی‌دهد آن‌ همه چراغ را تا صبح روشن بگذارم. چراغ هال را روشن می‌گذارم و در را نیمه‌باز که بتوانم از لای در نوری را که می‌افتد روی پاهایم ببیینم و راحت بخوابم.

گمانم بابت لامپ هال هم عذاب وجدان دارم که توی خواب می‌بینم چراغ خاموش است. یک آن، توی خواب خیالم راحت می‌شود اما وقتی یادم می‌آید تنها هستم و اینکه چراغ خاموش شده باشد معنای جالبی ندارد؛ می‌ترساندم. بلند می شوم و میدوم توی هال، صبح شده و چراغ هنوز روشن است. چراغ را خاموش می‌کنم و دوباره می‌خوابم.

رفیق من، ترس من

«ترس»

شامگاه

ترس رفیق دیرینه‌ی من بود. از وقتی که یادم میاد می‌ترسیدم. من یک ترسوی تمام عیار بودم. از همه چیز می‌ترسیدم. از تاریکی، از مردن، از دعوا می‌ترسیدم. از اینکه توی دعوا کسی رو بزنم می‌ترسیدم. از اینکه دعوام کنن می‌ترسیدم. از اینکه کسی رو ناراحت کنم می‌ترسیدم و باج می‌دادم بابتش. از اینکه دیگران از من خوششون نیاد می‌ترسیدم و اون چیزی می‌شدم که دیگران دوست داشتند. از اینکه تغییر رشته بدم می‌ترسیدم. از ازدواج و بعدش از اینکه بچه‌دار بشم می‌ترسیدم. حتی از اینکه نکنه از شوهرم خوشم نیاد و یه روز برسه که دوستش نداشته باشم و ناراحت بشه، از مسئولیت می‌ترسیدم.

اما از یک چیز بیشتر از همه می‌ترسیدم. از خودم. از توانایی‌هام، از ناتوانی‌هام و از خود ترسم هم می‌ترسیدم. از اینکه کسی بفهمه می‌ترسم هم می‌ترسیدم.

بابت این ترسو بودن از خودم متنفر بودم. بابت خیلی چیزهای دیگه هم از خودم متنفر بودم و ترس یکیش بود. من مثل همه‌ی ترسوهای دیگه‌ی عالم برای اینکه ترسم رو قایم کنم پشت خشونت ظاهری جبهه می‌گرفتم. از دور به همه مشت نشون می‌دادم و می‌غریدم و توی چشمشون زل میزدم. اونوقت بود که همه از من می‌ترسیدن. از یک ترسو. از بزرگترین ترسوی عالم. ترس باعث شده بود تنها باشم. توی غار خودم. توی زره حفاظتی خودم گیر بیفتم. من توی خودم جمع شده بودم و همه‌ی عضلاتم بهم فشرده شده بود. من حتی نفس هم نمی‌کشیدم.

تا روزی که با ترسم آشتی کردم. ازش تشکر کردم. چون اگه من معتاد نشدم. اگه زنده هستم. اگه دچار خیلی از مشکلات نیستم. اگه وسط یک فاجعه قرار نگرفتم مدیون ترسم هستم. از همون لحظه شجاعت من شروع شد. از همون لحظه که ترسو بودنم رو پذیرفتم و خودم رو بابتش بخشیدم و ازش تشکر کردم که محافظم بوده تا این لحظه.

انقدر شجاع شدم که به آدم‌ها گفتم نه. به خودم حتی. به ضعف‌هام. با هر ترسی روبرو شدم. بدون دعوا، بدون جنگ، بدون مشت، بدون غرش. رفتم جلو. چشم تو چشم. گفتم می‌ترسم ولی هستم. می‌ترسم ولی انجامش می‌دم و از اینکه کسی بفهمه می‌ترسم هم ابایی ندارم. نه که آسون بوده باشه و نه که دیگه نترسیده باشم. حتی هنوز فرار می‌کنم ولی برمی‌گردم. هنوز هم محتاطم. هیچوقت هیچکس نمی‌تونه به من برچسب کله‌خری بزنه. من یک شجاعِ محتاطِ گاهی ترسو هستم.

اولش فکر کردم شدم یک آدم عادی. ولی بعد دیدم آدم‌های عادی خیلی بیشتر از من می‌ترسن. مثل اون وقت‌های ‌من می‌ترسن. برای همینه که سر هم داد می‌زنن. خشونت می‌ورزن. می‌کُشن. برای همینه که نژادپرستی، هموفوبیا، دین‌ستیزی و ضد زن بودن و ضد مرد بودن هنوز هم توی دنیا هست. برای همینه که هرچی متفاوته رو می‌خوان نابود کنن  و یا از سر راه بردارن. نفی می‌کنن. نفرین می‌کنن. می‌جنگن. چون می‌ترسن.

برای مهربون بودن، برای آرامش داشتن، برای فهمیدن و درک کردن باید که نترسید.

جدی‌های مضحک و مضحک‌های جدی

«ترس»

غروب

واقعیتش این است که من ترس‌های متنوعی دارم، اگر بخواهم دسته‌بندی کنم در یک حالت کلی می‌شود ترس‌های مضحک و ترس‌های جدی! ترس‌های مضحک معمولاً مربوط به موضوعات جدی می‌شوند، اتفاقاتی که هنوز نیفتاده‌اند، مثلاً اگر من بمیرم بچه‌ها چه می‌شوند، یا اگر شغلم را از دست بدهم اجاره‌خانه و قسط‌های بانک را از کجا بیاورم بدهم یا اگر فلان مریضی را بگیرم چه می‌شود… خود این موضوعات مسلماً مضحک نیستند اما اینکه برای اتفاقی که هنوز نیفتاده است و احتمال وقوع آن هم تنها ٥٠ درصد است بترسی، کمی خنده‌دار به نظر می‌رسد.

ترس‌های جدی هم مربوط می‌شود به ترس از انواع حیوانات جاندار و بیجان! مثل موش و سوسک و کرم و عنکبوت که ماهیتشان ترسناک است، چه زنده باشند و چه مرده! در واقع بعد از تفکر عمیق در مورد موضوع این هفته به این نتیجه رسیدم که من حتی از گنجشک و سگ و گربه و اسب و هر نوع موجود زنده‌ای هم می‌ترسم! در واقع این ترس‌ها همان اندازه که جدی هستند مضحک هم هستند! و گمان می‌کنم که نباید بیشتر به این موضوع فکر کنم زیرا ترس از جانداران برای من، تنها مختص «حیات وحش» و «حیات اهل» نیست! و شامل موجودات انسان‌نما هم می‌شود.

و اگر با خودم منصف باشم، می‌شود گفت ترس واقعی من، ترس از موجودات دو پایی است که قدرت فکر دارند، می‌توانند نقشه بکشند، در چشمهایت زل بزنند و در حالیکه لبخندی بر لب دارند خنجر را از پشت در سینه‌ات فرو ببرند. آری، جدی‌ترین ترس از نظر من، ترس از آدم‌هاست! نازنین‌های مهربانی که با اندک چرخشی در شرایط می‌توانند به ترسناک‌ترین پدیده‌ها تبدیل شوند.

سه‌دقیقه و سی‌ثانیه…

«ترس»

عصر

تو با ترس‌هایت زندگی می‌کنی و دائم فکر می‌کنی همه‌چیز را روزی از دست خواهی داد، و به انتظار روزی هستی که همه‌چیزت را از دست بدهی. روزی سلامتی‌ات، آدم‌های اطرافت، دستان مادرت به وقت شستن سبزی‌های هر روزه‌اش، گودی چشمان پدرت، تار تار سفید موهایش، حتی همین اتمسفر دور و برت را، همه را از دست‌ خواهی‌ داد.

و وقتی آن روز که پر بود از آدم‌هایی با چادرهای سیاه و مانتوهای سیاه و پالتوهای سیاه و کاپشن‌های سیاه، حد فاصل بین آن میدان چهارگوش و آن چهارراه لعنتی، به فاصله سه‌ دقیقه و سی‌ ثانیه او را با کاپشن سیاه‌اش گم کردی، دائم با خود فکر می‌کردی، اگر پیدایش نکنی چه می‌شود؟ که با چه قدم‌هایی باید به خانه برگردی؟ با چه کلماتی باید توضیح دهی؟ اصلا توانی برای توضیح دادن داری؟ اصلا کلمه‌ای در دهانت می‌چرخد؟ اصلا توانی برای بازگشتن داری؟ یا باید خودت را زیر تاکسی سبزرنگی می‌انداختی که راننده‌ا‌ش تازه آخرین قسطش را داده بود و با لبخند پت‌ و پهنی داشت خوش‌خوشان دنده‌اش را عوض می‌کرد و کرایه‌های امروزش را می‌شمرد. مگر دیگر «منیتی برای تو» هم وجود داشت؟ منیتی، قدرتی، وجودی، توانی…

و تو هر شب و هر شب و هر شب با این کابوس بیدار می‌شوی که آن روز لعنتی‌ست و او را پیدا نکرده‌ای، و می‌ترسی، و می‌ترسی و می‌ترسی آنقدر که تا مغز استخوانت تیر می‌کشد.

تو با ترس‌هایت زندگی می‌کنی گرچه این ترس جنس دیگری دارد، که شکل دیگری‌ست. این ترس مادری‌ست که نبودن ثانیه‌ای از فرزندش، مرگ حتمی اوست، که نیست می‌شود، که نابود می‌شود.

و آن روز وقتی در آن سه‌ دقیقه و سی‌ ثانیه به دنبال بچه‌ای می‌دویدی با کاپشن سیاه، و اسمش را فریاد می‌زدی، و روی شانه‌ی تمام بچه‌های کاپشن سیاه می‌زدی به‌امید این‌که بچه‌ی توست، خود را بدبخت‌ترین مادر روی زمین می‌دانستی، و این را هر روز با خود مرور می‌کنی، که تو را گریزی نیست، چه یک ثانیه، چه سه‌دقیقه و سی ثانیه.